⬤ Present perfect tense (Yakın geçmiş zaman) nedir?

Geçmişte olmuş ama içinde bulunduğumuz zaman (present) ile bağlantısı olan durumlarda kullanılır. Olay olmuş olabilir ama etkisi hala günümüze kadar devam eden olayları anlatmak için kullanılır. Türkçe’de birebir karşılığı yoktur. Olayın bitmiş olması cümlemizi Türkçe’de basit geçmiş zaman (Simple past tense) şeklinde “oynadı”, “bitirdi”, “buldu”, “aldı” şeklinde ifade etmemize sebep olur. Ancak olayın etkisinin hala devam etmesi söz konusu olunca, bu durumda Present perfect tense kullanırız. Kısaca olayın şimdi de geçerli olan bir etkisi varsa kullanılır. İşte bu sebeple “Yakın geçmiş zaman” denerek hemen yakında olan ve etkisi süren olaylar anlatılır. Yardımcı fiiiller “have” ve “has” dir. Fiil her zaman 3. haldedir.

Aşağıdaki değişken cümleler örnek birer Yakın geçmiş zaman cümlesidir:

⬤ Nasıl öğrenelim?

İngilizce Yakın geçmiş zaman konusunu burada resimler, oyunlar, alıştırmalar, örnekler ve diyaloglar ile özel ders formatında öğrenebilirsiniz. Ama öncelikle aşağıda sade bir dil ile ve detaylıca anlatımı yapılan Present perfect tense (Yakın geçmiş zaman) konusunu güzelce öğrenin. Arkasından bu sayfanın aşağısında bulacağınız diğer oyunlar ve alıştırmaları yapmak zevkli ve kolay olacaktır.

⬤ Hangi yardımcı fiil kullanılır?

İngilizce Present perfect tense için yardımcı fiiller “have” ve “has” dir. “He, She, It” için “has” kullanılırken “I, You, We They” için “have” kullanılır. Olumsuz cümlelerde “has not” yada “have not” şeklinde kullanılır. Kısa halleri ise“hasn’t” yada “haven’t” şeklindedir. Soru cümlelerinde ise “has” / “have” cümle başına alınır. Fiil her zaman 3. haldedir.

➔ Örnek cümleler:

• He has finished the homework. (O ödevi bitirdi.)
• He hasn’t finished the homework. (O ödevi bitirmedi.)
• Has he finished the homework. (O ödevi bitirdi mi?)

⬤ Olumlu cümleler Present perfect tense’te nasıl yapılır?

Olumlu bir Yakın geçmiş zaman (Present perfect tense) cümlesinde fiil önüne yardımcı fiillerden “has” yada “have” konur. Fiil ise her zaman üçüncü haldedir.

➔ Olumlu yapı örnek cümleler:

• I have lost my pen. (Kalemimi kaybettim.)
• They have watched tv. (Onlar televizyon izledi.)
• Murat has hurt his leg. (Murat bacağını incitti.)
• My friends have gone to İstanbul. (Arkadaşlarım İstanbul’a gitti.)

⬤ Olumsuz cümleler Present perfect tense’te nasıl yapılır?

Yakın geçmiş zaman (Present perfect tense) bir cümleyi olumsuz yaparken “has” ile “have” yardımcı fiilleri ile beraber “not” kullanırız. Kısaca “hasn’t” yada “haven’t” şeklinde kullanılır. Fiil her zamanki gibi üçüncü haldedir.

➔ Olumsuz yapı örnek cümleler:

• I haven’t met him before. (Daha önce onunla karşılaşmadım.)
• Oliver hasn’t listened to the teacher. (Oliver öğretmeni dinlemedi.)
• He hasn’t phoned me. (Beni aramadı.)
• It hasn’t rained so far. (Şuana kadar yağmur yağmadı.)

⬤ Soru cümleleri Present perfect tense’te nasıl yapılır?

Yakın geçmiş zaman yani Present perfect tense soru cümleleri “has” “have” yardımcı fiilinin özneden önce getirilmesi ile yapılır. Fiil her zamanki gibi üçüncü haldedir.

➔ Soru yapısı örnek cümleler:

• Have you seen that film before? (O filmi daha önce izledin mi?)
• Has he booked a hotel room? (O bir otel odası ayırttı mı?)
• Where have you been? (Neredeydin?)
• Why have you called the police? (Neden polisi aradın?)

⬤ Cümle yapıları Yakın geçmiş zamanda nasıldır?

Olumlu, olumsuz ve soru cümlelerinin Present perfect tense yani İngilizce Yakın geçmiş zaman şekli aşağıdaki tabloda olduğu gibidir.

⬤ Present perfect tense (Yakın geçmiş zaman) kullanım yerleri konu anlatımı

Şimdi Yakın geçmiş zaman (Present perfect tense) konu anlatımı için kullanım yerlerini öğrenerek örnekleri inceleyelim.

⬤ Nerelerde kullanılır?

⬤ 1- Geçmişte olmuş ve etkisi hala devam eden durumları anlatmak için kullanılır.

Geçmişte bir olay olup bitmiş olsa da bu olayın etkileri günümüze kadar geliyor olabilir. Bu tür olaylar Present perfect tense ile ifade edilir. Bir olayın etkisinin mutlaka görünür olması gerekmez. Duygusal, zihinsel etkisi de olabilir. Bu yönüyle Present perfect tense İngilizce’de en çok kullanılan zamanlardan biridir.

➔ Örnek cümleler:

• I have washed my car. (Arabamı yıkadım.) – Araba hala temiz duruyor.
• He has had a haircut. (O saç tıraşı oldu.) – Saçları hala kısa durumda.
• Mark has lost his bicycle. (Mark bisikletini kaybetti.) – Bisiklet hala kayıp.
• I have seen a crocodile. (Bir timsah gördüm.) – Görünür bir etki olmayıp içsel bir etkidir.

➔ Örnek cümleler:

• They have repaired the car. (Onlar arabayı tamir etti.) – Araba tamir olmuş ve hala sağlam anlamı veriyor.
• They repaired the car yesterday. (Onlar arabayı dün tamir etti.) – Araba dün tamir oldu. Şuanda arabanın hali belirsiz.

⬤ 2- Geçmişte belirsiz bir zamanda yapılan eylemler için kullanılır.

Present perfect tense geçmişte belirsiz bir zamanda olan eylemleri belirtir. Veya zamanı belirtmenin çok önemli olmadığı veya zaman zarfını belirtmek istemediğimiz durumlarda kullanılır. Eğer “yesterday”, “last week”, “in 2018” gibi belirli bir zaman ifadesi varsa bu durumda Geçmiş zaman (Simple past tense) kullanılır. Yani Present perfect tense bir cümlede “yesterday”, “last week” gibi geçmiş zamanda (Simple past tense) kullanılan zaman zarfları bulunmaz. Çünkü cümlesinde “yesterday (dün)” diyen biri için dün gerçekleşen bir olay artık tamamiyle geçmişte kalmıştır ve Simple past tense kullanmalıdır. Çünkü olayı “yesterday” ile sınırlandırmış ve geçmişte bırakmıştır.Bu amaçla aşağıda verilen ve net, kesin bir zaman belirtmeyen ifadeler Present perfect tense ile çokça kullanılır:

just: henüz, demin, şimdi
yet: henüz
already: çoktan
so far: şimdiye kadar

✎ NOT:
Dikkat edilirse bu ifadeler net bir zaman anlamı taşımaz. Bunlar belirsiz bir zaman ifade ederler. Mesela “already” ifadesi “çoktan” demektir. Ancak kimine göre 1 saat; kimine göre 4 saat “çoktan” anlamına gelebilir.

➔ Örnek cümleler:

• I have just finished my homework. (Ödevimi henüz bitirdim.)
• We haven’t talked about the new year yet. (Yeni yıl hakkında henüz konuşmadık.)
• The bus has already arrived. (Otobüs çoktan ulaştı.)

⬤ 3- Tecrübelerden bahsederken kullanılır.

Hayattaki tecrübelerimiz de aslında olmuş ve zihinsel ve ruhsal dünyamızda iz bırakan, etkisi devam eden olaylardır. Dolayısıyla Present perfect tense ile ifade ederiz. Bu amaçla “ever, never, before, been to, gone to” gibi ifadeler yaygın olarak kullanılır. Tecrübelerimizi sorarken ise “Have you ever …” soru yapısı çok kullanılır.

ever: hiç (Soru olarak kulanılır)
before: daha önce
never: hiç (olumsuz anlam verir)
been to: bulunmuş
gone to: gitmiş ve hala orda

➔ Örnek cümleler:

• I have visited Topkapı Palace. (Topkapı Sarayını ziyaret ettim.)
• We have watched that film before. (Bu filmi daha önce izledik.)
• I haven’t eaten sushi yet. (Henüz suşi yemedim.)
• She has never been to England. (O hiç İngiltere’de bulunmadı/gitmedi.)
• Have you ever seen a car accident? (Hiç araba kazası gördün mü?)

⬤ 4- Zaman içindeki değişimi aktarırken.

Present perfect tense zamanla oluşan değişimleri de ifade etmede kullanılır.

• You have grown up since the last time I saw you. (Seni son gördüğümden buyana büyümüşsün.)
• The wold has changed a lot. (Dünya çok değişti.)
• She has improved her English. (O İngilizcesini geliştirdi.)

⬤ for, since, just, yet, already, yet, ever, never, so far, before

Present Perfect Tense’de en çok kullanılan ifadeleri şunlardır:

• 1. since: -den beri – “since” kelimesinden sonra eylemin başladığı zamanı kullanırız.

I haven’t seen him since 2016.(Ben 2016’dan beri onu görmedim.)
We’ve been here since 9 O’clock.
I have tried different jobs since I graduated from the university.
NOT: “Since” ten sonra Simple past tense cümle gelebilir. (üstteki örnekte olduğu gibi.)

• 2. for: -dır (for 2 weeks: iki haftadır, for a year: bir yıldır) – “for” kelimesi arada geçen süreyi belirtir. “For”dan sonra eylemin başladığı zamandan buyana geçen süre zaman birimleriyle (yıl, gün, hatfa vs belirtilir.)

Johan has been in England for two weeks.(John iki haftadır İngiltere’de bulunuyor.)
They haven’t phoned home for 3 days. (Onlar beni 3 gündür aramadı.)

• 3. just: henüz, demin – “just” kelimesi fiilden önce kullanılır. Eylemin henüz şimdi gerçekleştiğini belirtir.

He has just called. (O henüz aradı.)
We’ve just eaten dinner. (Akşam yemeğini henüz yedik.)

• 4. already: çoktan, zaten – “already” kelimesi de fiilden önce kullanılır. Olayın çok önceden gerçekleştiğini belirtir.

I have already done my homework. (Ödevimi çoktan yaptım.)
They’ve already spent a lot of money on it. (Onlar çoktan bunun üzerine çok para harcadı.)

• 5. yet: henüz, daha -“yet” kelimesi cümlenin sonunda kullanılır. Eylemin henüz gerçekleşmediğini anlatır ya da sorar. Olumsuz cümlelerde ve soru cümlelerinde kullanılır.

I haven’t finished yet. (Henüz bitirmedim.)
Have you finished yet? (Daha bitirmedin mi?)

• 6. ever: hiç – “ever” Türkçe’de “hiç” anlamına gelir ve soru sorarken kullanılır. “Hiç gördün mü? cümlesindeki gibi soru cümlelerinde kullanılır. Bir eylemin şuana kadar gerçekleşip gerçekleşmediğini sormak için kullanılır. Soru cümlelerinde ve fiilden önce kullanılır.

Have you ever been to Germany? (Hiç Almanya’da bulundun mu?)
Has Edward ever ridden a camel? (Edward hiç deveye bindi mi?)

• 7. never: hiç – “never” kelimesi “ever” kelimesinin aksine olumsuz bir anlam katar. Eylemin daha önce hiç yapılmadığını belirtir. Cümle şekil olarak olumsuz olmasa da anlam olarak olumsuz yapar. Dolayısıyla “not” kullanılmaz. “never” kelimesi fiilden önce kullanılır.

I have never met him. (Onunla hiç karşılaşmadım.)
She has never been to New York.(O New York’a hiç gitmedi.)

• 8. so far: şimdiye kadar – “so far” Cümle sonunda bulunur ve “şimdiye kadar” anlamı katar. Olumlu, olumsuz cümlelerde kullanılabilir.

We have eaten 2 sandwiches so far. (Şimdiye kadar 2 sandiç yedik.)
My father has read 14 books so far. (Babam şu ana kadar 14 kitap okudu.)

• 9. before: daha önce – “before” kelimesi de cümle sonunda bulunur ve “daha önce” anlamı katar.

Have we met before? (Daha önce karşılaştık mı?)
She has travelled to China many times before. (O daha önce Çin’e çok defa seyahat etti.)

• 10. today, this morning, this year … – Yukarıdaki zaman ifadeleri konuşulan zaman içinde genüz geçmemiş ise Present Perfect Tense ile kullanabilir. Mesela sabahleyin “I have drunk tea this morning.” diyebilir çünkü sabah vakti hala devam etmektedir. Ama öğleden sonra artık böyle söylenmez çünkü sabah vakti geçmişte kalmıştır.

I have sent 4 e-mails this morning. (Bu sabah 4 eposta yolladım.)
Have you phoned me this week? (Bu hafta beni aradın mı?)

• 11. recently / lately: son zamanlarda – Cümle sonunda bulunurlar ve “son zamanlarda” anlamı katar.

I haven’t seen her recently. (Sonvzamanlarda onu görmedim.)
They haven’t slept well lately. (Onlar son zamanlarda iyi uyumadılar.)

⬤ since, for, already, yet, just – Ezber alıştırması

Aşağıda üzerinde “since, for, already, yet, just, ever, never” vb Present Perfect Tense ifadeleri olan kartlar göreceksiniz. Anlamını tahmin edin ve cevabı görmek için karta dokunun.